HDL در آزمایش خون چیست؟ | تفسیر آزمایش HDL

HDL در آزمایش خون یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی است که پزشکان برای ارزیابی سلامت قلب و عروق بررسی می‌کنند. درآزمایش HDL Cholesterol که معمولا همراه با پانل لیپیدی انجام می‌شود، مقدار HDL نشان می‌دهد که بدن تا چه حد توانایی جمع‌آوری کلسترول اضافی و انتقال آن به کبد را دارد. به همین دلیل، تفسیر HDL در آزمایش خون نقش مهمی در تشخیص احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی دارد. بررسی این شاخص، تصویر واضح‌تری از وضعیت چربی خون ارائه می‌دهد. در این مطلب از مجله بادی‌بان به زبان ساده توضیح داده می‌شود که HDL چه نقشی در سلامت قلب دارد و نتایج آزمایش چه معنایی دارند.

HDL یا کلسترول خوب چیست؟

HDL یا لیپوپروتئین با چگالی بالا، ذره‌ای است که در خون گردش می‌کند و وظیفه حمل کلسترول اضافی از بافت‌ها و دیواره عروق به کبد را بر عهده دارد؛ فرایندی که به آن انتقال معکوس کلسترول گفته می‌شود. هنگام بررسی HDL در آزمایش خون، پزشک درواقع میزان توانایی بدن برای تمیز کردن رگ‌ها از کلسترول اضافی را ارزیابی می‌کند. بر خلاف LDL که تمایل دارد کلسترول را در دیواره عروق رسوب دهد، HDL مانند یک جمع‌کننده عمل کرده و از ایجاد تصلب شرایین جلوگیری می‌کند. همین نقش محافظتی سبب شده است که به HDL لقب کلسترول خوب داده شود.

در فرایند تفسیر آزمایش HDL، معمولا سطح HDL در کنار LDL و تری‌گلیسیرید سنجیده می‌شود تا تصویر دقیق‌تری از وضعیت چربی خون فرد به دست آید. زمانی که مقدار HDL پایین باشد، موضوعی که در گزارش‌ها با عبارت پایین‌بودن HDL در آزمایش خون مشخص می‌شود، خطر رسوب چربی در دیواره عروق افزایش یافته و احتمال بروز تصلب شرایین، سکته مغزی و حمله قلبی بیشتر می‌شود.

در بسیاری از منابع تخصصی قلب و عروق و همچنین راهنماهای بالینی، تاکید شده است که بالا‌بودن HDL به‌ویژه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که میزان LDL نیز ارزیابی شود.

آمادگی‌ برای آزمایش HDL Cholesterol

آزمایش HDL Cholesterol معمولا بخشی از پانل لیپیدی یا همان آزمایش چربی خون است که شامل اندازه‌گیری کلسترول تام، LDL، HDL و تری‌گلیسیرید می‌شود. پزشکان این آزمایش را در چکاپ‌های دوره‌ای برای ارزیابی ریسک قلبی_عروقی تجویز می‌کنند. هنگام بررسی HDL در آزمایش خون، هدف این است که مشخص شود بدن چگونه چربی‌ها را مدیریت می‌کند و آیا خطر رسوب کلسترول در رگ‌ها وجود دارد یا نه.

در بسیاری از موارد، پزشک توصیه می‌کند فرد پیش از انجام آزمایش بین ۹ تا ۱۲ ساعت ناشتا باشد؛ چرا که خوردن غذا به‌ویژه غذاهای چرب می‌تواند بر تری‌گلیسیرید و سایر چربی‌های خون تاثیر بگذارد و نتیجه را مخدوش کند. نوشیدن آب مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ اما مصرف نوشیدنی‌های شیرین یا الکل باید قبل از نمونه‌گیری محدود شود.

پس از آماده‌شدن نتیجه، تفسیر HDL در آزمایش خون در کنار سایر شاخص‌های چربی انجام می‌شود تا وضعیت کلی سلامت قلب مشخص شود. برخی آزمایشگاه‌ها نسبت کلسترول تام به HDL یا LDL به HDL را نیز ارائه می‌دهند تا ارزیابی دقیق‌تر شود. در نتیجه آزمایش، مقدار HDL کنار دیگر شاخص‌ها قرار می‌گیرد و معمولا همان‌جا بخشی از اطلاعات مربوط به آزمایش چربی خون دیده می‌شود؛ داده‌هایی که کمک می‌کنند تصویر کامل‌تری از وضعیت چربی‌ها در بدن به دست آید.

مقدار نرمال HDL در آزمایش خون

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش HDL در آزمایش خون، مقدار نرمال HDL در آزمایش خون است. این بازه‌ها به پزشکان کمک می‌کنند بفهمند HDL تا چه حد می‌تواند از تشکیل پلاک‌های چربی در دیواره عروق جلوگیری کند. در بیشتر منابع معتبر، مقدار HDL مطلوب برای مردان معمولا ۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و بالاتر و برای زنان ۵۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و بالاتر تعریف می‌شود. اعدادی در حدود ۶۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و بیشتر نیز اغلب به عنوان سطح محافظتی و ایده‌آل شناخته می‌شوند. تفاوت این بازه‌ها میان زنان و مردان به دلیل اثر هورمون‌ها و الگوی توزیع چربی بدن است.

در جواب آزمایش HDL Cholesterol، معمولا مقدار پایین HDL با علامت هشدار مشخص می‌شود؛ چرا که می‌تواند نشان‌دهنده افزایش ریسک بیماری قلبی باشد. در مقابل، HDL بسیار بالا نیز گاهی نیازمند بررسی بیشتر است، چون ممکن است ناشی از زمینه‌های ژنتیکی یا اختلالات متابولیک باشد.

بسیاری از آزمایشگاه‌ها این اطلاعات را در قالب توضیحات آزمایش کلسترول ارائه می‌دهند تا بیمار بتواند ارتباط بین HDL و سایر چربی‌ها را بهتر درک کند. در نهایت، پزشک با توجه به سن، جنس، وضعیت عمومی و عوامل خطر قلبی، تفسیر دقیق‌تری ارائه می‌دهد.

پایین بودن HDL در آزمایش خون

وقتی در نتیجه آزمایش با پایین‌بودن HDL در آزمایش خون مواجه می‌شوید، به این معناست که بدن کلسترول خوب کافی برای جمع‌آوری کلسترول اضافی از دیواره رگ‌ها ندارد. این وضعیت HDL در آزمایش خون معمولا یک علامت هشداردهنده است؛ چرا که پایین‌بودن HDL می‌تواند روند تشکیل پلاک‌های چربی در عروق را سرعت بدهد. در نتیجه پزشکان هنگام بررسی نتیجه آزمایش HDL Cholesterol  همیشه سطح HDL را در کنار LDL در آزمایش خون و سایر چربی‌ها ارزیابی می‌کنند.

عوامل رفتاری نقش زیادی در افت HDL دارند؛ از جمله سیگار‌کشیدن، بی‌تحرکی، اضافه‌وزن، مصرف زیاد غذاهای چرب و فرآوری‌شده، رژیم‌های سرشار از قند ساده، مصرف زیاد الکل و خواب ناکافی. برخی بیماری‌ها نیز چنین اثری دارند، مثل دیابت نوع ۲، سندرم متابولیک، کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های کبدی و کلیوی، مقاومت به انسولین و برخی اختلالات ژنتیکی در متابولیسم چربی.

وقتی HDL طولانی‌مدت پایین بماند، کلسترول بیشتری در دیواره رگ‌ها محبوس می‌شود و احتمال تنگی عروق، آترواسکلروز و بروز سکته قلبی یا مغزی افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل، پزشکان معمولا توصیه می‌کنند در صورت پایین‌بودن HDL، فرد تغییرات مهمی در سبک زندگی ایجاد کند، از جمله افزایش فعالیت بدنی، کاهش وزن، اصلاح رژیم غذایی و ترک دخانیات و در برخی موارد درمان دارویی نیز بررسی می‌شود.

بالا بودن HDL در آزمایش خون

در یک کلام، HDL نقش محافظتی دارد و به همین دلیل وقتی مقدار آن در آزمایش خون بالا باشد، بسیاری تصور می‌کنند این موضوع همیشه نشانه سلامتی است. در بسیاری از افراد با سبک زندگی سالم، بالا بودن HDL در آزمایش خون به عنوان یک عامل کاهش خطر بیماری قلبی در نظر گرفته می‌شود، اما تحقیقات جدید نشان داده‌اند که بالابودن HDL در آزمایش خون همیشه به معنای سلامت کامل نیست.

اگر مقدار HDL به‌طور غیرطبیعی بالا باشد؛ مثلا بالاتر از ۹۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر، ممکن است نشان‌دهنده برخی شرایط خاص باشد؛ از جمله ژنتیک نادر، التهاب مزمن، مشکلات کبدی یا اختلال در عملکرد لیپوپروتئین‌ها. در چنین وضعیت‌هایی HDL ممکن است دیس‌فانکشنال (dysfunctional) شود و کارایی کافی برای محافظت از عروق را نداشته باشد.

پزشکان هنگام مشاهده HDL بسیار بالا معمولا نتایج سایر چربی‌ها را نیز بررسی می‌کنند. به همین دلیل است که در برخی گزارش‌ها، ارزیابی HDL هم‌زمان با داده‌های مربوط به آزمایش تری گلیسیرید و LDL انجام می‌شود تا مشخص شود آیا نیاز به بررسی بیشتر وجود دارد یا خیر. بنابراین، مقدار خیلی بالای HDL لزوما به معنای سلامت کامل نیست و تفسیر آن باید با توجه به شرایط فرد، سابقه خانوادگی و سایر شاخص‌های چربی انجام شود.

تفسیر HDL در آزمایش خون

در بیشتر موارد، HDL در آزمایش خون تنها زمانی معنا پیدا می‌کند که در کنار سایر ترکیبات چربی بررسی شود. در گزارش آزمایش HDL Cholesterol، پزشک سطح HDL را همراه با کلسترول تام، LDL  و تری‌گلیسیرید تحلیل می‌کند تا بتواند تخمین دقیق‌تری از وضعیت قلب و عروق ارائه دهد. در بسیاری از منابع، نسبت‌های LDL/HDL  و Total/HDL  نیز اهمیت زیادی دارند؛ چرا که نشان می‌دهند مقدار کلسترول بد در مقایسه با کلسترول خوب چقدر است. هرچه این نسبت‌ها پایین‌تر باشند، معمولا ریسک قلبی کمتر محسوب می‌شود.

در فرایند تفسیر آزمایش HDL، تنها عدد HDL ملاک نیست. حتی اگر نتیجه در محدوده نرمال باشد، عواملی مانند سابقه خانوادگی بیماری قلبی، فشار خون بالا، دیابت یا پیش‌دیابت، چاقی، مصرف دخانیات و سبک زندگی کم‌تحرک می‌توانند ریسک را تغییر دهند. به همین دلیل است که پزشکان همیشه نتایج چربی خون را با شرایط فردی ترکیب می‌کنند و صرفاً بر اساس یک عدد تصمیم نمی‌گیرند.

در نهایت، افرادی که نتایج مرزی، نسبت‌های نامتعادل یا چند عامل خطر دارند، باید نتایج آزمایش HDL Cholesterol و پانل چربی کامل خود را با پزشک مرور کنند تا راهنمایی دقیق‌تری درباره تغییرات سبک زندگی یا نیاز به درمان دریافت کنند.

کلام آخر بادی‌بان

در نهایت، بررسی HDL تنها بخشی از ارزیابی کامل چربی‌های خون است و تفسیر درست آن همیشه باید در کنار سایر شاخص‌ها و عوامل خطر فردی انجام شود. عدد HDL، نسبت‌های چربی و وضعیت سلامت عمومی همگی کنار هم تصویر دقیق‌تری از ریسک بیماری قلبی ارائه می‌دهند. اگر نتیجه آزمایش شما در محدوده‌های مرزی یا نا‌متوازن قرار گرفت، مشورت با پزشک می‌تواند بهترین مسیر را مشخص کند؛ از اصلاح سبک زندگی گرفته تا ارزیابی‌های تکمیلی.

منابع

Mayo Clinic, High blood cholesterol
Medlineplus, HDL test
Cleverland Clinic, HDL Cholesterol
Cleverland Clinic, Pediatric Hyperlipidemia

     

تایید شده توسط دکتر محمدعلی صارمی‌

     

محتوای این مقاله برای افزایش آگاهی شماست و توسط پزشکان متخصص بادی‌بان تایید شده است.

عطیه انگاشته

من عطیه انگاشته، نویسنده و متخصص تولید محتوا هستم و در مجله بادی‌بان، طبق منابع تاییدشده پزشکی، از موضوعات متنوعی می‌نویسم تا در زمینه پزشکی بروز باشید.